Jeśli nie dysponujemy żadnym z wyżej omówionych rodzajów oświetlenia, wówczas samodzielnie wykonujemy oświetlenie zastępcze. W tym celu ograniczamy stożek świetlny żarówki fotograficznej za pomocą tekturowej osłony. Wprawdzie nie występuje wówczas tak ostre rozgraniczenie świateł i cieni, jak przy użyciu reflektora punktowego lub rzutnika, ale przy powiększaniu zdjęcia można wzmocnić efekty oświetlenia przez doświetlenie odpowiednich części powiększenia.

Zabierzemy się za radosne przesuwanie suwaków, wyostrzanie i hurtowe czyszczenie fotek z brudu i zadrapań, warto poznać kilka prostych zasad, które zaoszczędzą nam rozczarowań i pozwolą realistycznie spojrzeć na komputerową obróbkę zdjęć jako zbiorów informacji. Układ plam, ostrość krawędzi, kolor, jasność, kontrast - wszystkie te parametry składają się na opis zawartości kadru. Opis ten powstaje podczas fotografowania, a każda nasza ingerencja może go tylko zubożyć.

Fotografia do niedawna kojarzyla nam sie z czyms wyjatkowym, magicznym niemalze, blony, koreksy, papier fotograficzny wszystko to sprawialo ze fotografia byla sztuka, dzis pstryka kazdy tysiace zdjec ktorych potem i tak nikt nie oglada, fotografia zatracila swoj niegdysiejszy urok, te niepoewnosc jak wyjdzie zdjecie, dzis nie zastanawiasz sie jak ,tylko pstrykasz bo film zastapila karta pamieci, fotografia ślubna śląsk musisz sie wiec martwic czy zdjecie wyjdzie czy nie. Czarownica okropna niespodziewanie chodzi dobre przekonania.